Trotse logopedist

Vandaag heb ik tijd om te overdenken wat ik in de afgelopen jaren betekend heb voor mensen die als gevolg van een verstandelijke, lichamelijke of meervoudige beperking moeite hebben zichzelf te uiten. Mijn ervaring is dat deze mensen wel degelijk iets te vertellen hebben maar moeilijk of niet kunnen praten.

In de loop der jaren zijn er een aantal geweest die ik nooit ben vergeten en die ik aan jullie wil voorstellen (natuurlijk zijn de verhalen anoniem :), in het kader van de privacy).
Deze verhalen staan voor iedereen die met behulp van mij, als logopedist, mogelijkheden ontdekten om beter begrepen te worden én meer te kunnen vertellen.

Zo was daar SIEN:

“Een vrouw van 39 met een matige verstandelijke beperking en autisme. Ze roept vaak “nee” op luide toon en haalt uit naar andere bewoners en begeleiding. Ze is eisend in haar communicatie met begeleiding en dat roept irritatie op. Er is op de woning een dienstenbord met foto’s voor de dag en avonddienst en Sien kijkt daar vaak op. Vanaf vrijdag is Sien boos en eist dat ze naar haar familie gaat. Dit houdt pas op als degene die avonddienst heeft op zaterdag op de woning komt. Dan is voor haar duidelijk dat ze de volgende dag gaat. Bij de ene begeleider vertoont ze het gedrag minder dan bij de ander. Ze is onvoorspelbaar en mensen zijn op hun hoede rondom haar. Ze loopt vaak doelloos rond in de woning.
Probleem: na observatie blijkt dat Sien veel onduidelijkheid ervaart, ze heeft geen inzicht in de dagen van de week en ze oogt vaak gespannen. Er ontstaan schermutselingen omdat Sien iets in haar hoofd heeft en dat moeilijk kan loslaten. Begeleiding kan die gedachten verbaal niet ombuigen en Sien komt vaak dreigend over. Tegelijkertijd blijkt tijdens de observatie dat de manier van benaderen verschil maakt in haar gedrag. Bij begeleiders die rustig, duidelijk en met humor begeleiden is Sien meer ontspannen en accepteert ze meer.

Sien blijkt informatie te halen uit de foto’s op het dienstenbord.

Oplossing:  We zijn aan de slag gegaan met begeleiding, we hebben een teamoverleg georganiseerd waarbij de benadering van Sien is besproken en ervaringen zijn uitgewisseld. Er zijn afspraken gemaakt over de manier waarop begeleiders communiceren met Sien. Korte zinnen, eenvoudige opdrachten, ondersteunende gebaren en het uitstralen van rust in de benadering. Contactmomenten die gericht zijn op ontspanning.

Daarnaast komt er een bedjesschema in de woonkamer met foto’s waarop Sien kan zien hoe lang het nog duurt voor ze naar huis gaat. Elke dag wordt er een bedje weggestreept, zodat ze inzicht krijgt.

Verder krijgt ze een eigen plek van waaruit ze de omgeving vanachter een tafel kan observeren met activiteiten waar ze rustig van wordt. Het bladeren in tijdschriften en het bekijken en benoemen van foto’s hebben een gunstige invloed op haar gemoedstoestand. Ze staat dan meer open voor de mensen om haar heen en kan genieten van grapjes. Op die manier heeft ze een mogelijkheid in handen om zichzelf te beschermen bij onrust en kan ze zelf kiezen voor deelnemen aan het groepsgebeuren of het van een afstand beleven.

Belangrijkste winst:
Binnen een maand is Sien rustiger, ze begrijpt het bedjesschema snel en gaat er zelf naar toe om te kijken. Het vragen om bevestiging wordt minder. In het begin zit Sien veel achter de tafel en beleeft het groepsgebeuren van een afstand. Alleen voor het eten komt ze er bij zitten. Steeds vaker zien begeleiders Sien dichterbij komen en genieten van de interacties, soms doet ze ook mee.  Het avond ritueel is aangepast zodat er meer tijd ontstaan is voor het doornemen van de dag en begeleiding merkt dat Sien daar meer ontspannen van wordt.

Begeleiding let nu meer op hun eigen houding en merkt dat het nemen van tijd een positief effect heeft op Sien. Verder is ze makkelijker om te buigen als ze boos is en laat ze minder dreigend gedrag zien.”

En maak kennis met  JOOST

“Een man van 24 met het Fragiele X-syndroom en een matige verstandelijke beperking. Hij werd geregeld erg gespannen. Hij begon dan op zijn hand te bijten en te schelden en hij liep weg.

Probleem: volgens begeleiding liep Joost steeds weg en als ze hem dan terug naar de groep haalden, werd de situatie meer gespannen. Op een gegeven moment deed hij niets meer, zat hij het liefst op zijn kamer en werd het een probleem om hem nog activiteiten te laten doen.

Oplossing: na observatie bleek dat Joost gespannen werd van veel mensen om zich heen, hij verloor het overzicht en ging vooral in de keuken zitten. Begeleiders haalden hem dan terug, door streng tegen hem te praten en hem soms ook mee te nemen, daarop ontstond nog meer spanning, waarbij Joost begon te schelden en op zijn hand te bijten. Het lukte op een gegeven moment zelfs niet meer om hem zover te krijgen te gaan douchen en tandenpoetsen. We zijn begonnen met kijken of Joost in staat was zichzelf gerust te stellen en zelf weer te ontspannen. Als hij wegliep, liet begeleiding hem gaan en hield een oogje in het zeil maar greep niet in. Al snel bleek dat Joost terug kwam naar de groep als hij gekalmeerd was. Vervolgens zijn we gaan kijken wat zijn spanning opriep en het werd duidelijk dat veel mensen en drukte om hem heen, maakten dat hij het overzicht kwijtraakte en in paniek raakte. Om hem te helpen, zijn we gebruik gaan maken van een emotiemeter. Door de dag heen, liet begeleiding de emotiemeter zien en liet hem aanwijzen hoe het was, ze benoemden dan zijn gevoel en gingen door met de dagelijkse routine. Hierdoor leerde Joost al snel dat begeleiding hem begreep en hij kwam op een gegeven moment naar begeleiding toe met de emotiemeter als hij zich gespannen voelde. Op die momenten hielpen ze hem om even tot zichzelf te komen. Zonder veel praten, liepen ze met hem naar de keuken en gaven daarmee aan dat het oke was. In de keuken hingen we ook een planbord op met het verloop van de dag in pictogrammen.

Belangrijkste winst: de aanpassingen in de benadering zorgden er voor dat Joost begeleiding ging zien als hulp en bondgenoot als hij gespannen was. Het vertrouwen nam toe en op een gegeven moment kwam hij zelf hulp vragen door de emotiemeter te laten zien, waarop begeleiding voor dat het uit de hand liep, hem kon helpen rustig worden. Het planbord bleek ook een belangrijke informatiebron voor Joost, doordat hij kon zien hoe zijn dag er uit zag, werd hij rustiger. De incidenten namen af en Joost veranderde in een vrolijke man met vertrouwen dat hij er niet alleen voor stond als de spanning opliep.”

Op mijn website vind je onder verhalen meer mensen die door de inzet van logopedie meer ontspannen, met meer vertrouwen en meer mogelijkheden een prettiger leven kregen.

Wat heeft een logopedist nodig om deze resultaten te bereiken?
* Een omgeving en betrokkenen die open staan voor een avontuur en die willen leren.
(Een half uur in een kamertje met een cliënt levert weinig tot niets op!)
* Tijd, aandacht, ruimte én vertrouwen om interacties in kaart te brengen en wederzijds begrip te creëren, zodat er stappen gezet worden die uiteindelijk leiden tot betere afstemming.
(Constructief samenwerken rondom een cliënt vergt tijd en energie)
* Een fatsoenlijke vergoeding voor het werk dat geleverd wordt.
(In ruil daarvoor zorgt een goede logopedist voor kwaliteit; door zich te blijven scholen, door open te staan voor nieuwe vormen van behandelen, door samen te werken in het belang van de cliënt en door zich aantoonbaar in te zetten voor resultaten.)
* De vrijheid voor mensen om iemand te kiezen die niet per definitie betaald wordt door een grote organisatie.
(Maatwerk en grote organisaties gaan niet altijd samen, mensen weten vaak niet wat er mogelijk is en daardoor worden veel mensen met een verstandelijke, lichamelijke en meervoudige beperking slecht gehoord, gezien en erkend voor wie zij zijn én kunnen zijn.

Ik zou het geweldig vinden als er naar aanleiding van mijn blog mensen zijn die het avontuur met mij aan willen gaan omdat zij na het lezen inzien dat communicatie a) meer is dan praten alleen en b) ALTIJD tweerichtingsverkeer is.

Mocht je willen weten wat ik voor jou en je naasten kan betekenen, neem dan gerust contact op: karen@aansluitenbijcommunicatie.nl

Of neem eens een kijkje op mijn website: www.aansluitenbijcommunicatie.nl

Bellen kan natuurlijk ook: 06- 248 22 962

Over bijkaren

Initiatiefnemer Aansluiten Bij Communicatie, gepassioneerd voorvechter van (mede)zeggenschap van mensen voor wie praten en luisteren niet vanzelfsprekend is
Dit bericht werd geplaatst in Communicatie, Logopedie, professionele communicatievaardigheden, stress en getagged met , , . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.